Gəncədə nə görməli: bir günlük plan

Gəncəni bir günə sığışdırmaq olar, amma Bakıdan gedib eyni gün qayıtmaq başqa söhbətdir. Yol tək istiqamətdə 349 km-dir, sükan arxasında dörd saatdan çox oturursan. Gediş-dönüş 698 km edir, yəni şəhərə ancaq 3–4 saat qalır. Bu plan ya gecəni Gəncədə keçirənlər, ya da Göygöl və ya Mingəçevir səfərinin yolüstü dayanacağı üçündür. Yaxşı tərəfi odur ki, Gəncənin əsas tarixi nöqtələri mərkəzdə sıx yerləşir və maşını bir dəfə park edib qalanını ayaqla gəzirsən.

Gəncəyə necə çatmaq

Maşınla Bakıdan Gəncəyə Bakı–Qazax magistralı ilə gedirsən. Yolun böyük hissəsi düzənlikdir, döngə azdır, amma uzundur: yorulmamaq üçün Yevlax tərəfdə bir fasilə ver. Şəhərə yaxınlaşanda, 342-ci kilometr ətrafında Nizami məqbərəsi yolun kənarında görünür. Burada saxla, sonra mərkəzə daxil ol.

Qatar variantı da var. Azərbaycan Dəmir Yolları 2018-ci ilin sonunda Bakı–Gəncə sürət qatarını işə salanda yol müddəti təxminən 4,5 saat göstərilirdi. Cədvəl o vaxtdan dəyişib, ona görə bileti almazdan əvvəl saatları ady.az saytında yoxla. Qatarla gəlirsənsə, stansiyadan mərkəzə taksi ilə keç.

Səhər: Nizami məqbərəsi

Məqbərə XII əsr şairi Nizami Gəncəvinin xatirəsinə şəhərin kənarında ucaldılıb. İndiki bina 1947-ci ildə başlanan, 1991-ci ildə tamamlanan tikintinin nəticəsidir, sonra 2011-ci ildə yenidən qurulub. Hündürlüyü 20 metrdir, ona görə yoldan uzaqdan seçilir. Eyni ərazidə 2014-cü ildə açılmış Nizami Gəncəvi Muzeyi var, şairin həyatı və əsərləri ilə bağlı eksponatlar burada sərgilənir. İkisini bir dayanacaqda görürsən.

Günorta: tarixi mərkəz piyada

Maşını mərkəzdə qoy və bu hissəni ayaqla keç. Nöqtələr bir-birindən bir neçə yüz metr aralıdır, hər birinə 15–20 dəqiqə ayırsan bəs edir.

• Çökək hamam — 1606-cı ildə I Şah Abbasın sifarişi ilə tikilib, memarı Şeyx Bəhaəddin sayılır. 2013-cü ildə bərpa olunub. Bərpadan sonra binadan otel istifadə edir və içəri giriş məhdud ola bilər, ona görə çöldən baxmağa hazır ol.
• Cavad xan türbəsi — Gəncənin son xanı Cavad xan 1804-cü ilin yanvarında rus qoşunları qalanı alanda həlak olub. İndiki türbə 2005-ci ildə Şah Abbas meydanında tikilib.
• Uğurlu xan karvansarası — XVII əsrə aid iki mərtəbəli kərpic bina; I Uğurlu xanın vəsaiti və Şeyx Bəhaəddinin layihəsi ilə tikilib.
• Aleksandr Nevski kilsəsi — 1887-ci ildə mərkəzdə tikilib, Tarixi Abidələrin Milli Reyestrindədir.

Butulkalı ev və Xan bağı

Butulkalı evi Gəncədə hamı tanıyır. Onu 1966–1967-ci illərdə İbrahim Cəfərov müharibədə itkin düşmüş qardaşı Yusifin xatirəsinə tikib. Divarlara təxminən 48 min butulka, o cümlədən şampan butulkaları və kiçik dərman şüşələri, bir də dəniz daşları hörülüb. Ev Hüseyn Cavid və Qəmbər Hüseynli küçələrinin kəsişməsindədir. Bura muzey deyil, insanlar yaşayan fərdi evdir: darvazanın qabağında dayanıb şəkil çək, həyətə icazəsiz girmə.

Yorulanda Xan bağına keç. Bu, tarixi mərkəzdəki köhnə parkdır, Qafqaz canişini Vorontsovun təşəbbüsü ilə indiki yerində salındığı üçün Sərdar bağı da adlanır. Hündür çinarların kölgəsində yayda istidən qaçmaq üçün ən rahat yerdir. Yanındakı Kafe Xan Bağı bizim bazada qəhvəxana kimi qeydə alınıb.

Axşamüstü: muzey, yoxsa böyük park

Vaxtın varsa, iki seçim var. Birincisi Nizami Gəncəvi adına Gəncə Dövlət Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyidir — şəhərin ən böyük və ən qədim muzeyi, əsası 1924-cü ildə qoyulub. İkincisi Heydər Əliyev Park-Kompleksidir: 450 hektarlıq ərazi, 2014-cü ildə açılıb, girişində 35 metr hündürlükdə seyr meydançası olan Zəfər tağı, içində süni göl var. Uşaqlı ailə üçün ikinci variant daha rahatdır.

Dini abidələri də görmək istəsən, onları sona saxla. Şah Abbas (Cümə) məscidi 1606-cı ildə, Çökək hamamla eyni dövrdə Gəncəçayın sol sahilində tikilib, ikisi qonşudur. Gəncə İmamzadəsi (Göy İmam) isə şəhərdən təxminən 7 km şimalda, Qədim Gəncə ərazisindədir və Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğuna daxildir. İbadət vaxtı içəri girmə, geyiminə diqqət et.