Şabranda nə görməli: Qədim Şabran, Çıraqqala və Taxtakörpü

Şabran çox adam üçün Quba yolunda lövhədən ibarətdir: magistral rayonun içindən keçir və maşın dayanmadan şimala gedir. Halbuki burada üç ayrı dayanacaq var və hər biri fərqli maraq üçündür. Qədim Şabran şəhər yeri arxeologiyadır, Çıraqqala qaya başında müdafiə qalasıdır, Taxtakörpü isə dağlar arasında böyük su səthi və hündür bənddir. Üçünü bir günə yığmaq olar, amma Çıraqqala tək başına yarım gün aparır, bunu əvvəlcədən bil.

Məsafələr və günün quruluşu

Rəqəmlər Bakının Fəvvarələr meydanından OSRM marşrutu ilə hesablanıb. Çıraqqalanın vaxtı uzundur, çünki magistraldan təxminən 101-ci kilometrdə ayrılırsan və qol yol dağa qalxır. Bizim marşrut qeydinə görə həmin qolda son yanacaq nöqtəsi Bakıdan təxminən 86-cı kilometrdədir. Bakın yarıdan azdırsa, ayrıcdan əvvəl doldur.

Qədim Şabran: şəhərin özü yox, yeri

Rayonun adı buradan gəlir. 2010-cu ilə qədər rayon Dəvəçi adlanırdı; Milli Məclisin qanunu ilə ad orta əsr şəhərinin xatirəsinə Şabran olaraq dəyişdirilib. Qalıqlar Şahnəzərli kəndi yaxınlığındadır. Ərəb müəllifləri şəhərin I Xosrov Ənuşirəvanın dövründə salındığını yazır. 983-cü ildə Şirvanşah Məhəmməd ibn Əhməd şəhər divarlarını tikdirib, XI əsrdə Şirvanşahların məqbərəsi Şabranda olub. Şəhər XIV əsrdə monqollar tərəfindən dağıdılıb, XVIII əsrin sonunda burada yalnız xarabalıq qaldığı yazılır.

Qazıntılarda X əsrə aid müdafiə divarı, yarımdairəvi qüllələr, dulusçuluq emalatxanası, mis sikkələr, möhürlü üzüklər və su kəməri xətti tapılıb. Mədəni təbəqənin qalınlığı 5 metrə çatır. Gözlənti məsələsi vacibdir: burada bərpa olunmuş qala və ya muzey binası yoxdur, torpaqdan çıxmış divar izləri və açıq ərazidir. Arxeologiya maraqlıdırsa, bura ayrıca dayanacaqdır; uşaqlar üçün isə qısa saxla, kölgə azdır.

Taxtakörpü: 142,5 metrlik bənd

Taxtakörpü Samur–Abşeron suvarma sisteminin yenidən qurulması çərçivəsində tikilib. İnşaata 2007-ci ildə başlanıb, açılış mərasimi 28 sentyabr 2013-cü ildə olub. Su Samurçaydan götürülür və Vəlvələçay–Taxtakörpü kanalı ilə anbara ötürülür. Ümumi tutumu 270 milyon kubmetr, sahəsi 8,71 kvadratkilometrdir. Gil nüvəli torpaq bəndin hündürlüyü 142,5 metr, dibdən eni 754 metrdir — ölkənin ən hündür torpaq bəndli su anbarı kimi göstərilir.

Magistraldan su anbarına asfalt yol ayrılır. Bura gəzinti yeri deyil, mənzərə dayanacağıdır: maşını təhlükəsiz yerdə saxla, bəndin və suyun şəklini çək, yoluna davam et. Hidrotexniki qurğudur, ona görə qadağan lövhəsi və hasar olan yerə keçmə.

Çıraqqala: qısa xatırlatma

Çıraqqala Çaraqqaya zirvəsində, təxminən 1232 metr hündürlükdədir və Gilgilçay səddinin gözətçi qalası olub. Qalxış, yol və təhlükəsizlik barədə ətraflı «Bakıdan Qubaya yol» yazısında danışmışıq, burada təkrar etmirik. Əsas iki qayda: duman olan gün qalxma və aşağıda maşını qoyub piyada çıxmağa 30–40 dəqiqə hesabla.

Günü hansı ardıcıllıqla qurmaq

Ən məntiqli sıra Çıraqqaladan başlamaqdır. Səhər hava sərin olur, duman ehtimalı varsa, onu da yolda görürsən və planı dəyişməyə vaxt qalır. Qaladan enib magistrala qayıdanda Taxtakörpüyə dön, bənd mənzərəsi günortaya da yaxşıdır. Qədim Şabran ən şimaldakı nöqtədir, Bakıdan 141 km — onu sona saxla: ya oradan Qubaya davam edirsən, ya da geri dönürsən.

• Su və papaq: Çıraqqala yolunda da, Qədim Şabranda da kölgə azdır.
• Bağlı, sürüşməyən ayaqqabı: qala yolu iri daşlıdır.
• Yanacaq: Çıraqqala qoluna girməzdən əvvəl, 86-cı kilometr civarında.
• Offline xəritə: qol yollarda mobil siqnala arxayın olma.

Yemək və gecələmə

Bazamızda Şabran şəhərində Günel Restoranı qeyd olunub, iş saatı «gündəlik, 24 saat» kimi göstərilir. Şəhərdən təxminən 17 km qərbdə milli mətbəx yeri Ahəng Restaurant var, saatı 12:00–00:00 qeyd olunub. Magistral boyu Şabran ərazisində Aygünlü Restoran (Bakıdan ≈142 km) və Yaşıl Bağ Restoranı (≈145 km) yerləşir. Saatlar dəyişə bilər, uzaq yol gəlirsənsə, zəng edib yoxla. Qiyməti yerində soruş.

Gecələmək üçün Pirəbədil kəndində 149 otaqlı Shabran Wellbeing Resort, rayonda isə Bağçalı Otel var. Əksər səyahətçi Şabranda qalmır: Qubaya magistralla təxminən 40 km qalır, ya ora davam edir, ya da Bakıya geri dönür. Ailə ilə bir neçə gün qalmaq istəyirsənsə, otelin hovuz və uşaq imkanlarını, giriş-çıxış saatını əvvəlcədən yaz-soruş. Gecə qalmaq yalnız Çıraqqalaya səhər tezdən, istiyə düşmədən qalxmaq istəyirsənsə mənalıdır.