Ağsuda nə görməli: aşırım, 1735-ci ilin şəhəri və Cavanşir gölü
Ağsu Bakıdan 158 km-dir və çoxları onu yoldan keçib gedir. 14 km-lik aşırım, Nadir şahın saldırdığı şəhərin qazıntıları və iki saatlıq dayanacağın planı.
Foto: Astrotechnics · CC BY-SA 4.0Ağsu adətən «keçib getdiyin» yerdir: Şamaxıdan sonra aşırımı enirsən, şəhərdən keçirsən və yol düzənliyə çıxır. Ona görə rayon üçün ayrıca gün ayırmağa ehtiyac yoxdur. Amma yol üstündə 2–3 saatlıq dayanacaq tam mənalıdır, xüsusən tarix maraqlıdırsa. Şamaxıdan Ağsuya cəmi 36 km-dir: Bakıdan Şamaxı 122 km, Ağsu 158 km.
Ağsu rayonu Dağlıq Şirvandadır. Şəhər Ağsu çayının hər iki sahilində, Şirvan düzünün şimal-şərq qurtaracağında və Hinqar silsiləsinin ətəyində yerləşir. Bir vaxtlar adı «Yeni Şamaxı» olub. Bu ad təsadüfi deyil — aşağıda Nadir şahın şəhərindən danışanda aydın olacaq.
Aşırım: yolun ən mənzərəli hissəsi
Ağsu aşırımı Bakı–Şamaxı–Yevlax yolunun 143-cü və 157-ci kilometrləri arasındadır, 14 km uzanır və dəniz səviyyəsindən 900 metrə qədər qalxır. Böyük Qafqazın cənub ətəklərində, Ləngəbiz silsiləsinin ortasındadır. Aydın havada buradan Şirvan vadisinə geniş mənzərə açılır.
Mənzərəyə baxmaq istəyirsənsə, döngədə dayanma. Aşırımda yol kənarında kafe və restoranlar var, maşını onların dayanacağında saxla. Bazada bu hissədə Axırıncı Aşırım Restoran (≈149-cu km, manqal) və Çənlibel Restoran Ağsu (≈150-ci km) qeyd olunub, hər ikisi şəhərdən təxminən 5 km şimal-şərqdədir.
Orta əsr Ağsu şəhəri: 1735-ci ilin qazıntıları
Rayonun əsas tarixi nöqtəsi Ülgüc kəndindədir, Bakıdan 162 km. Burada 1735-ci ilin mayında Nadir şahın saldırdığı şəhərin qalıqları tapılıb. Şəhərdə tikilən qala Şirvan xanları dövründə bölgənin hakimiyyət mərkəzi olub. Qazıntılar 2010-cu ilin martında Qafar Cəbiyevin rəhbərliyi ilə başlayıb və 2012-ci ilin sonuna qədər davam edib.
Şəhər yeri təxminən 40 hektardır, düzbucaqlı formadadır, ətrafı xəndək və torpaq səddlə əhatələnib. İndiyədək təxminən 1,5 hektar qazılıb. Tapılanlar: daş döşənmiş küçələr, su və kanalizasiya xətləri, ayrıca tullantı quyuları, sənətkar emalatxanaları və şəhər meydanının yanında böyük binanın qalıqları. Tədqiqatçılar ehtimal edir ki, burada daha əvvəl, XII əsrdə də yaşayış yeri olub — onu bəzən «Xaraba şəhər» adlandırırlar, adı hələ mübahisəlidir.
Kompleks Prezidentin 22 oktyabr 2019-cu il tarixli sərəncamı ilə yaradılıb. Qazıntı sahələri metal konstruksiya ilə örtülüb, qalıqlar konservasiya edilib, içəridə sərgi zalları qurulub. Yəni yağışlı gündə də gəzmək olur. İş saatı və bilet barədə yoxlanmış məlumatımız yoxdur — getməzdən əvvəl yerində və ya rayon icra hakimiyyətindən soruş.
Cavanşir gölü
Ağsu şəhərinin cənub-qərbində Ağsuçaydan su alan kiçik su anbarıdır, sahəsi təxminən 0,4 km². 1961-ci ilə qədər təbii göl olub, sonra ətrafına torpaq bənd çəkilib. Bakıdan 163 km-dir. Göl kənarında istirahət infrastrukturu barədə mənbədə məlumat yoxdur, ona görə burada çimərlik və ya kafe vəd etmirik. Qısa gəzinti və şəkil üçün dayanacaq kimi düşün.
Dayanacağın planı və məsafələr
| Nöqtə | Bakıdan | Vaxt (Fəvvarələr meydanından) | Nə qədər ayır |
|---|---|---|---|
| Ağsu aşırımı | 143–157-ci km | ≈107 dəqiqə | 15–20 dəqiqə, mənzərə |
| Ağsu şəhəri | 158 km | ≈116 dəqiqə | 30 dəqiqə, nahar |
| Şeyx Dursun türbəsi | 156 km | ≈117 dəqiqə | 15 dəqiqə |
| Orta əsr Ağsu şəhəri | 162 km | ≈124 dəqiqə | 1–1,5 saat |
| Cavanşir gölü | 163 km | ≈132 dəqiqə | 20–30 dəqiqə |
Ən rahat ardıcıllıq: Bakıdan gəlirsənsə, aşırımda qısa dayan, sonra birbaşa Ülgücə, qazıntılara get. Qayıdışda şəhərdə nahar et və Cavanşir gölünə bax. Bütün bunlar 2,5–3 saata sığır. Ağsunu Şamaxı ilə eyni günə salırsansa, Şamaxını səhərə, Ağsunu günortadan sonraya qoy: Ağsu Şamaxıdan 36 km irəlidədir və geri dönməli olmursan.
Harada yemək və gecələmək
Şəhərin özündə bazada Asiman Restoran, Tural Plaza, Bakı–Şamaxı–Yevlax yolunun kənarında Gözəl Ağsu Restoran (≈161-ci km) və Seyrangah Restoran Ağsu (≈158-ci km) var. Menyu və saat barədə məlumatımız yoxdur, qiyməti yerində soruş. Diqqət: internetdə «Ağsu» axtaranda çıxan bir çox yol restoranı əslində Kürdəmir rayonunda, Bakı–Qazax yolunun üstündədir — bu, başqa yoldur, Ağsudan keçmir.
Gecələmə seçimi azdır. Bazada Qaraqaşlı kəndində Ağsu Rəncbər Otel var. Daha geniş seçim lazımdırsa, 36 km geridə Şamaxıda qal — orada şəhər otelləri və Pirqulu zonası var.
Şeyx Dursun türbəsi
Şəhərdən 1 km aralıda, Ağsu kəndində ağ daşdan tikilmiş səkkiztərəfli piramidal türbədir, hündürlüyü 3 metr, hər üzü 1,6 metrdir. Məlumat qutusunda tikilmə ili 1457 göstərilir. Silsi xətti ilə yazılmış iki sətirlik kitabəyə görə Şeyx Dursun ibn Əhməd Padar 1399-cu ildə vəfat edib. Kiçik abidədir, 15 dəqiqə bəsdir.
Tez-tez verilən suallar
Ağsuya necə getmək olar?
Bakıdan Bakı–Şamaxı–Yevlax yolu ilə 158 km, təxminən 116 dəqiqə. Yol Şamaxıdan keçir, sonra Ağsu aşırımından enir.
Ağsu aşırımı haradadır?
Bakı–Şamaxı–Yevlax yolunun 143–157-ci kilometrləri arasında, Şamaxı ilə Ağsu arasında. Uzunluğu 14 km, ən yüksək yeri təxminən 900 metrdir.
Orta əsr Ağsu şəhəri harada yerləşir?
Ağsu rayonunun Ülgüc kəndində, Bakıdan 162 km. Qazıntılar örtülü kompleksin içindədir; iş saatını əvvəlcədən soruş.
Ağsuda gecələmək olar?
Bazada bir otel var — Qaraqaşlı kəndində Ağsu Rəncbər Otel. Seçim lazımdırsa, 36 km geridə, Şamaxıda qal.
Ağsunu hansı səfərə qoşmaq olar?
Ən təbii variant Şamaxı ilə eyni gündür: aradakı məsafə 36 km-dir. Səhər Şamaxıda Gülüstan qalası və Kələxana türbələri, günortadan sonra Ağsu aşırımı və Ülgüc qazıntıları, axşam Bakıya qayıdış.