Pis xəbərlə başlayaq: bu yolda vaxtı kilometr yox, dayanacaqlar aparır. Qubaya xalis sürüş 170 km və təxminən 140 dəqiqədir, amma Çıraqqalaya qalxsan, ona tək başına 2 saat lazım olacaq və gün birdən uzanacaq. İkinci pis xəbər: Çıraqqalaya maşınla çatmaq demək olar ki, mümkün deyil — son hissəni piyada qalxırsan. Yaxşı xəbər: Bakıdan çıxandan sonra M1 şossesinin böyük hissəsi düzəndir və sürəti saxlamaq olur.

Kilometrlər, Bakıdan

• 35 km — Sumqayıt keçidi. Yol kənarı dayanacaqlar: yanacaq, tualet, çay. Uşaqla gedirsənsə, ilk dayanacaq burasıdır; 20 dəqiqə ayır.
• 110 km — Çıraqqala. M1-dən təxminən 10 dəqiqə kənara çıxırsan. İnzibati cəhətdən Şabran rayonundadır. Qalxış və enişlə birgə 2 saat.
• 170 km — Quba. Rayon mərkəzi; Qırmızı Qəsəbə çayın o tayındadır. Şəhərə 2–3 saat ayır.
• 185 km — Afurca şəlaləsi. Son hissəyə adi minik maşını ilə çətin qalxılır. 2 saat.
• 190 km — Qusar. Laza və Şahdağa qalxmazdan əvvəl son market və yanacaq.

Çıraqqala: 2 saatlıq dayanacaq

Çıraqqala Çaraqqaya adlı sıldırım qayanın zirvəsində, 1232 metr hündürlükdə tikilmiş müdafiə qalasıdır. V–VI əsrlərə aid edilir və Gilgilçay səddinin bir hissəsi olub: buradan geniş ərazi görünür, düşmən yaxınlaşanda tonqalla ətrafa xəbər verilirmiş. Qala 17 bürcdən ibarət olub, bu günə onlardan yalnız üçü salamat çatıb. XVIII əsrdə Quba xanı Fətəli xanın istehkamlarından biri kimi istifadə olunub. 2003-cü ildə tarixi qoruq elan edilib.

Qalaya qalxış piyadadır və 30–40 dəqiqə çəkir. Yol iri daşlı və kələ-kötürdür, idman ayaqqabısı geyin, su götür. Maşını aşağıda qoyursan. Yayda qalxışı səhər saatlarına qoy: yamacla günortanın istisində qalxmaq yorucudur, yuxarıda isə gözlədiyindən çox vaxt keçirəcəksən.

Qalanın daxilində vaxtilə Fətəli xanın tikdirdiyi təxminən üçmərtəbəli saray olub, xan düşmən hücumu gözlənilən dövrlərdə orada yaşayırmış. Qalaya su yeraltı kanallarla, dağlardan gətirilən bulaq suyu ilə verilirmiş. Çıraqqalanın bağlı olduğu Gilgilçay səddi Xəzər sahilindən dağların ətəyinə qədər uzanıb: səddin üzərində hər 32,5 metrdən bir bürc ucaldılıb, ən böyük bürcün hündürlüyü 14,7 metrdir, divarlar bişmiş və çiy kərpicdən hörülüb. 1952-ci ilə qədər qalanın bürclərinin bir hissəsi hələ salamat idi; aşağıdakı Qalaaltıda sanatoriya tikiləndən sonra qala mühafizəsiz qalıb və sürətlə dağılıb.

Quba və Afurca

Quba Bakıdan ən rahat çatılan dağ rayonudur və bütün il açıqdır; şimal səfərində çox vaxt baza rolunu oynayır. Çayın o tayında Qırmızı Qəsəbə var — dağ yəhudilərinin qəsəbəsi, ona ayrıca yazıda baxmışıq. Yemək üçün Quba mərkəzində rayon mətbəxi yerləri var; adları yazmırıq.

Afurca şəlaləsi Qubadan sonra, 185-ci kilometrdədir. Hündürlüyü 60 metrdir. Vəlvələ çayının kəsdiyi kanyonvari dərənin yamacında, Afurca çayının üzərindədir və geoloji təbiət abidəsi kimi dövlət tərəfindən qorunur. Son hissənin yolu adi sedan üçün çətindir. Maşının alçaqdırsa, bunu əvvəlcədən bil və lazım gələrsə, son hissəni piyada get.

Dönüş: M1, yoxsa sahil yolu

Bizim şimal marşrutunda iki variant var. Gediş M1 magistralı ilə: Qusara qədər 190 km, təxminən 155 dəqiqə — ən sürətli yol. Dönüşü sahil yolu ilə, Nabran üstündən etmək olar: 230 km, təxminən 190 dəqiqə. Yəni sahil variantı 40 km və 35 dəqiqə uzundur, əvəzində Xaçmaz və sahil kəndlərindən keçirsən.

• Yayda sahil yolu mənalıdır: yola çimərlik dayanacağı əlavə etmək olur.
• Qışda sahil yolunun üstünlüyü qalmır — birbaşa M1 ilə qayıt.
• Yanacağı Qusarda və ya Qubada doldur: hansı dönüş yolunu seçsən də, dağdan enəndə bakı dolu olsun.
• Sahil yolunu seçirsənsə, dönüşə 35 dəqiqə əlavə et və Bakıya qaranlıqda çatmağı hesaba al.