Şəkidə bir gün: Xan sarayı, karvansara və Kiş

Şəki bir günlük səfər üçün uzaqdır, amma yorğunluğa dəyən yerdir. Bakıdan 289 km yol təxminən 3 saat 37 dəqiqə çəkir, gediş-dönüş 7 saatdan çox sükan deməkdir. Səhər 07:00-da çıxsan, günortaya qədər Xan sarayına çatırsan, axşam isə yorğun qayıdırsan. Ona görə burada təklif etdiyimiz «bir gün» ya Şəkidə gecələyib tam günü gəzmək, ya da Qəbələ və Oğuz tərəfdən gələn səfərin bir günüdür. Yaxşı xəbər: əsas abidələr yuxarı şəhərdə toplanıb, maşını bir dəfə park edib qalanını piyada keçirsən.

Yol və nöqtələr

Səhər: Xan sarayı və qala

Günə Xan sarayından başla. Saray şəhərin şimal-şərq hissəsində, qala divarlarının içindədir. Tikilmə tarixi mənbələrdə fərqli göstərilir: Vikipediyada 1761–1762 də, 1797 də yazılıb, bəzi tədqiqatçılar tikintinin 1762–1797-ci illər arasında getdiyini deyir. İki mərtəbəli binanın ən çox danışılan hissəsi şəbəkə pəncərələridir: naxışlar kiçik taxta hissələrdən yapışqan və mismar işlətmədən yığılıb, aralarına rəngli şüşə salınıb. İçəridə divarlar və tavanlar yumurta temperası ilə çəkilmiş rəsmlərlə örtülüdür.

Bilet iTicket.az-da da satılır. 14 noyabr 2026-cı il tarixinə orada qiymət 1–15 manat aralığında, seans saatı isə 09:00–18:00 göstərilir; hansı biletin nə qədər olduğunu və içəridə foto qaydasını kassada soruş. Saraydan çıxanda qala divarları boyunca bir az gəz: Nuxa qalası adı ilə də tanınan divarlar sarayı əhatə edir. Qalanın içində, «Dairəvi məbəd» adlanan binada Şəki Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi var.

Günorta: karvansaralar və nahar

Yuxarı şəhərdən aşağı enərkən Mirzə Fətəli Axundov küçəsinə çıx. Yuxarı Karvansara XVIII əsrdə yerli ustalar tərəfindən tikilib, 300-dən çox otağı və 6000 kvadratmetr sahəsi var. Tacirlər malı zirzəmidə saxlayır, aşağıda ticarət edir, yuxarıda yaşayırdılar. Bina bu gün otel kimi işləyir, həyətinə baxmaq üçün içəri keçmək olar. Yaxınlıqdakı Aşağı Karvansara da XVIII əsrə aiddir. 2025-ci ildə «İpək Yolu» Beynəlxalq Musiqi Festivalı məhz Yuxarı Karvansarada açılmışdı.

Nahar üçün Şəkidə iki yerli adı bil: piti və Şəki halvası. Piti saxsı qabda yavaş bişirilən quzu əti, noxud və alça ilə hazırlanan yeməkdir, adətən elə həmin qabda verilir. Şəki halvası düyü unu, fındıq və ya qoz, şəkər və keşniş toxumundan hazırlanır. Bazamızda şəhərdə Çələbi Xan Restoranı (milli mətbəx, gündəlik 08:00–23:00), Heydər Əliyev prospektində Əli Məmməd Pitisi (gündəlik 10:00–17:00) və Körpü Restoranı (09:00–00:00) qeydə alınıb. Saatlar dəyişə bilər; Əli Məmməd Pitisi bazaya görə 17:00-da bağlanır, ona görə pitini axşama saxlama.

Axşamüstü: Kiş kəndi

Günorta yeməyindən sonra şimala, Kiş kəndinə sür. Kiş Kiş çayının sahilində, dağətəyində qədim kənddir. Kənddəki alban məbədi Müqəddəs Yelisey kilsəsi kimi də tanınır. Tarixi dəqiq deyil: tədqiqatçılar tikintinin I–XII əsrlər arasında beş mərhələdən keçdiyini yazır. 2000–2001-ci illərdə burada arxeoloji qazıntılar, sonra bərpa və muzeyləşdirmə işləri aparılıb. Kənddə nahar etməmisənsə, Qədim Kiş Restoranı və Cahan Restoranı bazada qeydə alınıb.

Vaxt qalsa, şəhərdə iki kiçik muzey var: 1812-ci ildə Mirzə Fətəli Axundovun doğulduğu evdə yaradılmış ev-muzeyi və 1925-ci ildən işləyən Şəki Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi. Tarixi məscidlərə maraq varsa, Dabbaqxana məhəlləsində 1900–1914-cü illərdə tikilmiş Cümə məscidi və XVIII əsrə aid İmam Əli məscidi mərkəzdədir; ibadət vaxtı içəri girmə.

Bir də Şəkixanovların evinə bax. Bu, Xan sarayından bir neçə məhəllə aralıda yerləşən XVIII əsrə aid iki mərtəbəli binadır, Şəkixanovlar sarayı da adlanır; ikinci mərtəbəsindəki şəbəkə pəncərələri sarayınkı ilə müqayisə etmək üçün yaxşı fürsətdir. Festival sevirsənsə, tarixləri əvvəlcədən yoxla: «İpək Yolu» festivalı 2009-cu ildən Şəkidə keçirilir, amma 2026-cı ildə XV festival Gəncədə təşkil olunub, 2027-ci ildə harada olacağı hələ elan edilməyib.