Əvvəl gözləntini düzəldək: Nic muzey-kənd deyil, 5 mindən çox adamın yaşadığı qəsəbədir — 2009-cu il siyahıyaalınmasına görə 5744 nəfər. Kilsələr işləyən ibadət yerləridir, küçələr adi həyat küçələridir. Buraya «baxmağa» yox, qonaq kimi gəlirsən və bu fərq davranışı dəyişir. Qalanı sadədir: bizim qərb marşrutunda Nic Bakıdan 240 km-dədir, Qəbələdən 15 km əvvəl, dayanacağa 1 saat bəsdir.

Nic nədir

Nic Qəbələ rayonunda, Qəbələ–Oğuz avtomobil yolunun kənarında, Alazan–Həftəran vadisində yerləşir və ərazisinə görə rayonun ən böyük yaşayış məntəqəsidir. 2005-ci ildə kənd qəsəbə statusu alıb. Nic dünyada udilərin yaşadığı az sayda yaşayış məntəqəsindən biridir. Qəsəbədə Udi Mədəniyyət Mərkəzi fəaliyyət göstərir, ibtidai siniflərdə udi dili də tədris olunur. İlk udi məktəbi burada 1854-cü ildə açılıb.

Qəbələ rayon İcra Hakimiyyətinin 2012-ci il məlumatına görə qəsəbə əhalisinin 50%-i udilər, 40%-i azərbaycanlılar, 10%-i ləzgilərdir; azərbaycanlılar əsasən Yalanşlı və Abdal məhəllələrində yaşayır. 1931–1933-cü illərdə udilər ana dilində təhsil alıblar, 1937-ci ildən isə təhsil Azərbaycan və rus dillərindədir. Qəsəbədə Alban-Udi xristian icması fəaliyyət göstərir, dindar əhali əsasən xristian udilər və müsəlman azərbaycanlılardan ibarətdir.

Qəbələ adı haqqında bir qeyd

Nicdən sonra gələcəyin Qəbələ şəhəri əvvəllər Qutqaşen adlanıb; müstəqillikdən sonra şəhərə qədim Qəbələnin adı verilib. Qədim Qəbələ Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olub və İpək yolu üzərində yerləşib. Onun xarabalıqları bugünkü şəhərdən cənub-qərbdə, Qaraçay və Courluçay çayları arasındadır; Çuxur kəndi yaxınlığında qazıntılar gedir və ərazi 1985-ci ildə dövlət qoruğu elan olunub. Qərb marşrutunda tarixə marağın varsa, Nic və qədim Qəbələ bir-birini yaxşı tamamlayır — dəqiq yolu və giriş qaydasını yerində soruş.

Nic XIX əsrdə də diqqət çəkib: fransız yazıçısı Aleksandr Düma 1859-cu ildə çıxan «Qafqaza səyahət» kitabında qəsəbənin təsərrüfatı, dili və mədəniyyəti haqqında yazıb. Bu gün sakinlər əkinçilik, heyvandarlıq, bağçılıq və sənətkarlıqla məşğuldur; rayonun ən iri fındıq bağları da qəsəbənin yaxınlığındadır.

Kilsələr və məscid

• Müqəddəs Yelisey kilsəsi (Çotari) — 1823. Yerli daşdan, dördkünc planda tikilib, kiçik zəng qülləsi var. 2000-ci illərin ortasında bərpa olunub və Alban-Udi xristian icmasının istifadəsinə verilib.
• Tsilin kilsəsi — 1866.
• Müqəddəs Məryəm Ana kilsəsi — 1890.
• Cümə məscidi — 2007.

Çotari kilsəsi Nicin xəritə nöqtəsindən düz xətt üzrə ≈1,9 km aralıdadır. Kilsənin həyəti daş döşənib, divarların yanında köhnə qəbir daşları durur. Kilsənin yerində əvvəllər Müqəddəs Yeliseyin şagirdi Vlasın qəbri və kiçik kapella olub; 1879-cu ildə kilsəni yerli camaat təmir etdirib.

Bazar günü: Nic bazarı

Hər həftənin bazar günü Nicdə kənd təsərrüfatı yarmarkası keçirilir. «Nic bazarı» kimi tanınan yarmarkaya ətraf kənd və rayonlardan, hətta Bakı və Sumqayıtdan ticarətə gələnlər olur. Səfərini bazar gününə düşürə bilirsənsə, Nic sadə dayanacaqdan canlı səhərə çevrilir. Kənd yarmarkasına nağd pul götür.

Nici marşruta necə salmaq

• Bakıdan 240 km — Nic. Qəbələ şəhərinə 15 km qalır.
• Nicdən Nohur gölünə düz xətt üzrə ≈19 km.
• Dayanacaq üçün 1 saat: Çotari kilsəsi və qəsəbədə qısa gəzinti.
• Bazar günüdürsə, səhəri Nicə ver, Qəbələdəki planı günortadan başlat.
• Qərb marşrutunun gediş variantı Şamaxı və İsmayıllı üstündən gəlir; Nic İsmayıllıdan (185 km) sonra, Qəbələdən əvvəl düşür.
• Nic Qəbələ–Oğuz yolunun kənarındadır: səfəri Oğuz tərəfə davam etdirirsənsə, qəsəbə elə yolunun üstündədir.

Qəbələdə nə görəcəyini hələ qurmamısansa, Tufandağ, Yeddi Gözəl şəlaləsi və Nohur gölü bir-birindən düz xətt üzrə 3–5 km aralıdadır — Nic dayanacağından sonra bu üçlüyə bir tam gün lazımdır. Ona görə Nic çox vaxt ya gəlişin günortası, ya da qayıdışın səhəri olur.